Wafdi uu Hoggaaminayay Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya oo Maanta gaaray Magaalada Baladweyne

Wafdi uu hoggaaminayay wasiirrka difaaca ee xukuumadda Soomaaliya, C/xakiin Xaaji Max’uud Fiqi safiirka dowladda Jabuuti ee Soomaaliya Dayib Dubad Rooble, xildhibaanno iyo guddoomiyaha maamulka gobolka Hiiraan Cabdi Faarax Laqanyo oo maalmihii ugu danbeeyay howlo shaqo u joogay magaalada Muqdisho ayaa maanta gaaray magaalada Baladweyne ee xarunta gobolka Hiiraan.

Wafdiga waxaa garoonka diyaaradaha magaalada Baladweyne ku soo dhaweeyay mas’uuliyiinta maamulka gobolka, saraakiisha ciidamada dowladda iyo kuwa cidamada Jabuuti ee howlgalka midowgga Africa AMISOM iyaga oo salaan sharaf ka qaatay cutubyo ka tirsan ciidamada maamulka gobolka iyo kuwa Jabuuti oo lagu sii diyaariyay garoonka diyaaradaha Ugaas Khaliif.

Mas’uuliyiinta oo u soo taalaabay gudaha magaalada ayaa la kulmay soo dhaweyn heerkeedu sareeyo, iyadoo hareeraha wadada dheer ee isku xirta garoonka iyo magaalada isugu soo baxeen dadweyne isaga kala yimid xaafadaha magaalada oo soo dhaweeynayay wafdiga ka socday dowladda federaalka Soomaaliya iyo guddoomiyaha gobolka oo maalmihii ugu danbeeyay howlo shaqo ugu maqnaa magaalada Muqdisho.

Soo dhaweynta kadib ayaa kulan gaar ah oo ay wada qaateen wafdiga iyo mas’uuliyiinta maamulka gobolka Hiiraan waxaa ay uga warbixiyeen ujeedada socdaalkooda magaalada Baladweyne.

Guddoomiyaha maamulka gobolka Cabdi Faarax Laqanyo oo ugu horeyn hadalka qaatay ayaa sheegay in todobaadyadii ugu danbeeyay uu safar shaqo ku joogay magaalada Muqdisho, isaga oo sheegay in ay kulamo kala duwan yeesheen mas’uuliyiinta dowladda federaalka Soomaaliya oo ay ka wada hadlleen xaalada gobolka, waana tan keentay ayuu yiri in wafdi uu horkacayo wasiirka gaashaandhiga soo gaaraan magaalada Baladweyne.

Safiirka dowladda Jabuuti u fadhiya Soomaaliya Dayib Dubad Rooble oo hadalka qaatay ayaa cabiray sida uu ugu faraxsan yahay in booqashadii labaad uu ku soo gaaro magaalada Baladweyne, waxaana uu siweyn u amaanay shacabka ku dhaqan magaalada oo sida uu sheegay ah shacab dowladnimada jecel.

Anniga gaar ahaan faraxad ayeey ii tahay in aan safarkii labaad ku soo gaaray magaalada Baladweyne, waayo sida aad og-tihiin waxaa nagu soo fool leh maalmo qaali ah iyo munasabado waaweyn oo runtii muhiin tahay dhamaanteen in aynu u wada dabaal-dagno, sidaa daraadeed waan ku faraxsannahay in aan maalmahaas kala qeyb-qaato shacabka reer Baladweyne iyo ciidamada Jabuuti,” ayuu yiri Dayib Dubad Rooble.

Wasiirrka wasaarrada gaashaandhiga xukuumada Soomaaliya C/xakiiin Xaaji Max’uud Fiqi oo hogaaminayay wafdiga ayaa sheegay in mudo sadax bilood gudaheed uu dib ugu soo laabtay magaalada Baladweyne, isaga oo ku macneeyay ujeedada socdaalkiisa in uu u kuur-galo xaalada ciidamada xoogga dalka ee ku sugan gobolka dhinaca kalana kala qeyb-qaato maamulka gobollka Hiiraan, shacabka iyo ciidamada Jabuuti xuska maalmaha xorrayada ee nagu soo fool leh.

”Magaalada Baladweyne waa magaalo taariikh leh, magaalo ku weyn marka la eego maalmaha xorriyada ee nagu soo foolka leh, sidaa daraadeed anniga iyo saaxiibada aan wada socno waxaa go’aansanay in aan ku soo qaadano magaalada Baladweyne farxada iyo dabaal-daga munaasabadaha 26 Juun, 27 Juun, 01-da Luulyo,” ayuu yiri wasiirrka gaashaandhiga.

Wasiirrka ayaa siweyn ugu mahad celiyay saraakiisha ciidamada Jabuuti soo sida uu sheegay kaali weyn ka qaatay dib u dhiska ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed ee gobolka Hiiraan, isaga oo sheegay in ay ka war hayaan tababaro kala duwan oo ay u soo xireen ciidamada iyo in ay jiraan kuwo kale oo waqtiga tababar u socdo.

“Inta aan joogno waan wada sheekeysan doonaa saraakiisha ciidamada maamulka gobolka, si aan ogaado baahiyada dhabta ah ee jira, islamarkaana aan gaarsiiyo dowladda dhexe,” ayuu yiri wasiirrka gaashaandhiga xukuumada Soomaaliya.

Madaxa ururka hormarinta midowgga dhalinyarrada gobolka Hiiraan Max’ed C/llaahi Buraale Raaxeeye oo wada qaban-qaabada xuska maalaha xorriyada ee nagu soo foolka leh ayaa HOL sheegay in farax-weyn u tahay ururka midowgga dhalinyarrada gobolka in munaasabada xuska maalmaha xoriyada Soomaaliya iyo Jabuuti kala soo qeyb-gallaan mas’uuliyiin ka socta dowladda federaalka iyo Jabuuti.

“Annaga juhdi weyn ayaan gallinay xuska maalmaha xorriyada, laakiin waxaa niyadeena sare u qaadaya wafdiga maanta na soo gaaray ee uu horkacayo wasiirrka gaashaandhiga xukuumada Soomaaliya oo aan oran karo ujeedada ugu weyn ee socdaalkooda waa in ay nagala qeyb-galaan munaasabadaha xuska maalmaha xorriyada,” ayuu yiri Max’ed C/llaahi Buraale Raaxeeye.

Wafdiga maanta gaaray magaalada Baladweyne waxaa ka mid ah kooxda Deegaan ee ka dhisan dalka Jabuuti oo uu horkaacyo Abwaanka weyn ee Soomaaliyeed Max’uud C/llaahi Ciise ”Sanagub’

Waxaa lagu wadaa wafdiga in maalmaha soo socda ay sii joogaan magaalada Baladweyne iyaga oo ka qeyb-galli doona fantisyaha iyo munaasabadaha loo dhigaya maalmaha xorriyada Soomaaliya iyo Jabuuti.Fiqi_oo_Booqday_Baladweyne_1

Madaxa Xafiiska Qarammada Midoobay ee UNSOM oo Maanta safarkiisii ugu Horreeyay ku tagay Magaalada Hargeysa

Mr_Kay_FP Ergayga Qaramada Midoobay ee arrimaha Soomaaliya, Nicholas Kay iyo xubno la socday ayaa maanta tagay Hargeysa si uu kulammo ula yeesho madaxda Somailland oo uu ugu horreeyo Axmed Siilaanyo oo ah madaxweynaha maamulka Somaliland.

Booqashada uu ergaygu ku tagay Hargeysa ayaa noqonaysa tii ugu horreysay tan iyo markii xilkan uu la wareegay hoggaantii bishan Juun, wuxuuna xilligaas sheegay in Hargeysa ay ka mid tahay goobaha ay ka furan doonaan xafiisyada.

“Waxaan Hargeysa u imid xilli aad u horreeya oo ka mid ah wakhtiga ay shaqadaydu billaabantay si aan u muujiyo in Qaramada Midoobay ay taageerayso himilooyinka nabadda iyo barwaaqada,” ayuu Kay yiri markii uu Hargeysa ka dagay saakay oo Khamiis ah.

Wakiilku wuxuu la kulmay wasiirka arrimaha dibadda ee Somaliland, Maxamed Cabdullaahi Cumar, iyadoo lagu wado inuu caawa fiidkii kulankiisii ugu horreeyay la yeesho madaxweynaha Somaliland, Axmed Siilaanayo.

“Somaliland waa jasiirad nabdoon oo xasiloon oo ku taalla gobol aan xasiloonayn, waxaan rumaysanahay inay jiraan casharo laga baran karo halkan oo ku saabsan sidii nabadda gobolka loo dhisi lahaa. Sidaas daraadeed, waxanu halkan u nimid inaanu wax ka-baranno isla markaana taageerno hindiseyaal horseedaya nabad waaarta, xasilooni iyo barwaaqo,” ayuu hadalkiisaa ku daray.

Hawsha loo igmaday UNSOM waa inay gacan ka gaysato dhismaha awoodda wax-qabad ee Qaranka, adkaynta nabadda, iyadoo ahmiyadda la siinayo maamul-wanaagga, dibuhabeynta hay’adaha amniga, sharciga iyo kala dambeynta, xuquuqda aadamaha, dhex-dhexaadinta wada-xaajoodyada iyo isku-dubaridka kaalmooyinka caalamiga ah.

Ergayga Qaramada Midoobay wuxu yidhi: “Waanu ka warqabnaa dadaalka Somaliland ee la xiriira xoojinta hay’adaha dimuqraadiyadda iyo meel-marinta dimuqraadiyadda iyadoo Somaliland qabatay doorashooyin soo noqnoqday. Sidoo kale waxaan ka warqabnaa inay jiraan caqabado la xiriira nidaamka cadaaladda iyo hay’adaha quseeya iyo weliba xeerka dhaqanka ee la xiriira, waxanu diyaar u nahay inaanu taageero ka gaysano sii xoojinta ku dhaqanka sharciga.”

Ugu dambeyn, ergaygu wuxuu sheegay in UNSOM ay diyaar u tahay inay gacan ka gaysato wada-hadallada Somalia iyo Somaliland. “Booqashadani waxay hordhac u tahay booqashooyin badan oo aan Somaliland ku imaan doono waxaana iga go’an wada-shaqayn miro-dhal ah. Xafiiska Hargeysa wuxuu xiriir hor leh la yeelan doonaa maamulka iyo bulshada rayidka ah si loogu kuur-galo meelaha la iska kaashan karno

Xukuumadda Soomaaliya oo sheegtay in aysan Wadahadal cusub ka galeyn Arrimaha ku saabsan badaha Soomaaliya

Shirkii_Wasiirrada_DFS_1 Golaha wasiirrada Soomaaliya oo maanta kulankoodii toddobaadlaha ahaa ku yeeshay Muqdisho ayaa waxay kaga hadleen dhirirka xuduudaha badda Soomaaliya, iyagoo go’aanno arrintaas kasoo saaray go’aanno. Iyadoo warsaxaafadeed kasoo baxay kulanka lagu yiri:

Xukuumada federaaliga Soomaaliya waxay ayidsan tahay go’aankii uu 01-dii Ogoosto ee sannadkii 2009 uu gaaray baarlamaanka Soomaaliyeed ayna ku diideen xildhibaannadu is-fahmakii doodda looga furayey xadeynta biyaha badda Soomaaliyeed. Is-afgaradkaas oo ka dhacay Nairobi 07-dii April, 2009 uuna saxiixay wasiirkii xiriirka caalamiga ee DFKMG iyo wasiirka Arrimaha dibadda ee Kenya. Is-afgaradkaas oo baarlamaanku uu ku sifeeyay waxba kama jiraan (Null & Void).

Sida ku cad qoraalkii ka soo baxay Qaramada Midoobay 12-kii Maarso, 2010 ee ay ku caddeeyeen in Is-fahamka (MOU) dhex-maray DFKMG iyo Kenya uu yahay mid aan la cuskan karin kaddib markii baarlamaanka Soomaaliya uu diiday, sidaas daraadeedna waa in loo tixgeliyo mid aan lagu hawlgeli karin ama la cuskan karin.

Xukuumada federaaliga ah ee Soomaaliya waxay aqoonsan tahay sharciga Qaran ee badaha Law No. 37 ee qeexaya dhererka xadka badda “territorial water” ee gaaraya 200-mayl iyo continental shelf. Waxayna dawladda Soomaaliya ogolaatay xeerka badaha adduunka ee ay wax ka saxiixday 24-kii Luuliyo 1989-kii, iyadoo aan ka tanaasulin sharciga Qaran.

Xukuumada federaaliga Soomaaliya waxay caddeyneysaa inaysan wadahadal cusub ka galay arrimaha ku saabsan badda Soomaaliya; gaar ahaan dib-u-qeexida iyo xadeynta xeebta Soomaaliya.

Dhanka kale, dowladda Soomaaliya waxay caddeyneysaa inay ka go’an tahay xoojinta cilaaqaadka iyo iskaashiga soo jireenka ahaa ee labada Kenya iyo Soomaaliya. Waxayna dawladdu soo dhawaynayaa wadashaqeynta labada dowladdood ee la xiriira dhanka dib-u dajinta qaxootiga Soomaaliyeed iyo xoojinta ammaanka xuduudaha labada dal wadaagaan

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Soomaaliya oo kulan muddo dheer qaatay la yeeshay Dhiggiisa Itoobiya

Ra'iisul_wasaare_01222

Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Cabdi Faarax Shir-doon (Saacid) oo safar shaqo ku jooga dalka Itoobiya ayaa kulan waqti dheer qaatay la yeeshay maanta ra’iisul wasaaraha Itoobiya, Hailamariam Desalegn.

Kulanka labada ra’iisul wasaare oo ahaa mid labadooda u gooni ah ayay uga hadleen xoojinta xiriirka iyo iskaashiga labada dal, waxayna kulankooda ku tilmaameen mid taariikhi ah, waji cusubna u furaya xiriirka labada waddan u dhexeeya, waxaana ra’iisul wasaaraha Somalia uu dhiggiisa ugu hambalyeeyay qabashada jagada guddoonka ururka Midowga Afrika oo dhawaan uu la wareegi doono.

“Mudane ra’iisul wasaare waxaan kuugu hambalyaynayaa fursaddan aad u heshay inaad qabato jagada guddoomiyaha ururka Midowga Afrika,” ayuu yiri ra’iisul wasaare Saacid. Isagoo intaas ku daray inay tahay mas’uuliyad weyn oo uu u qabanayo Afrika oo dhan.

Ra’iisul wasaaraha Itoobiya oo si diirran u soo dhaweeyay ra’iisul wasaare Saacid ayaa sheegay in dowladda Itoobiya ay mar kasta garab-taagan tahay dowladda Soomaaliya. Waxaana uu sheegay in Soomaaliya ay yeelatay madax aad ugu ammaanan sida ay uga go’an tahay inay dalka Soomaaliya xasiliyaan dibna u soo dhisaan. Isagoo intaa raaciyay in dadka Soomaaliyeed ay yihiin dad hal-abuur leh oo waqti yar gudihiis kaga soo kaban kara dhibkii soo maray kana qaybqaadan kara horumarka caalamku uu ku tallaabsaday.
“Soomaalidu waa dad hal-abuur leh kuna fiican ganacsiga, waqti sidaas u sii dheer kuma qaadanayso inay dib u soo kabtaan, dalkooda dhisaan, dunidana tartan la galaan. Waana ku faraxsanahay ra’iisul wasaare in xukuumaddaadu hormuud ka tahay Soomaaliyada cusub,” ayuu Daselegn hadlakiisa ku daray.

Ra’iisul wasaarayaasha ayaa sidoo kale kawada xaajooday arrimaha gobolka iyo kaalinta urur goboleedka IGAD uu kaga jiro. Iyagoo isla falanqeeyay xaallada sugidda ammaanka Soomaaliya iyo doorka ciidamada Itoobiya ee ku sugan Soomaaliya ay ka qaateen. Waxayna isku af-garteen in dagaalka lagula jiro kooxda Al-shabaab uu muhiimadda koowaad kaga jiro qorshaha labada dal; maadaama ay caqabad ku yihiin nabadda iyo horumarka ay hig-sanayaan shacabka ku nool labada dal.

Sidoo kale, ra’iisul wasaaraha Soomaaliya ayaa magaalada Addis Ababa kula kulmay madax kale oo Afrikaan ah, kuwaasoo uu ku jiray madaxweynaha dalka Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle, waxaana ra’iisul wasaaraha Somalia ku wehlinaya safarkiisan wasiirada arrimaha dibadda, arrimaha gudaha iyo amniga Qaranka, gaashaandhigga, wasiir ku-xigeenka ganacsiga iyo xubno kale.

Wafdiga ra’iisul wasaaraha Soomaaliya ayaa waxay berri u dhoofi doonaan dalka Uganda oo qayb ka ah dalalka uu booqanayo, waxaana uu uga sii gudbi doonaan dalka Burundi, waxaana dalalka uu marayo oo dhan ka jooga Soomaaliya ciidammo gacan siinaya dowladda Soomaaliya.
Ra'iisul_wasaare_01